Skąd dług składkowy u wnuczek

Zaległości wobec ZUS prawo traktuje podobnie jak zaległości podatkowe. Zgodnie z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się do nich odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, w tym te o odpowiedzialności spadkobierców. Kto przyjmuje spadek, przejmuje więc razem z majątkiem także długi składkowe zmarłego — niezależnie od wieku i od tego, czy kiedykolwiek korzystał z jego dorobku.

Co wydarzyło się w sprawie

Dwie siostry w wieku 12 i 9 lat odziedziczyły ponad 50 tys. zł zaległości składkowych po dziadkach. Działająca w ich imieniu matka wystąpiła o umorzenie długu, wskazując na bardzo trudną sytuację rodziny: dziewczynki w krótkim czasie straciły dziadka, babcię i ojca, otrzymują renty rodzinne po ojcu (po 890,40 zł), a same zmagają się z zaburzeniami psychicznymi, łuszczycą i zaburzeniami rozwoju. Matka choruje na stwardnienie rozsiane.

Prezes ZUS odmówił umorzenia, argumentując m.in., że dochody rodziny (ok. 8,7 tys. zł miesięcznie przy wydatkach rzędu 6,5 tys. zł) pozwalają zaspokoić podstawowe potrzeby, a powstanie długu nie wynikało z klęski żywiołowej.

Co orzekł sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (sygn. II SA/Go 666/25) uchylił decyzję ZUS i zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie sądu organ nie przeprowadził „rzetelnej i wnikliwej analizy” wszystkich okoliczności i nie rozważył, czy egzekucja tak dużego długu nie zdeterminuje negatywnie dorosłego życia dziewcząt. Wyrok nie jest prawomocny i nie przesądza umorzenia — nakazuje jedynie rzetelne postępowanie.

Jak chronić się przed odziedziczeniem długów

Sprawa przypomina, że zaległości składkowe wchodzą w skład masy spadkowej. Prawo daje narzędzia ochronne, z których trzeba skorzystać w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku:

  • odrzucenie spadku — spadkobierca nie odpowiada wówczas za żadne długi;
  • przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza — odpowiedzialność ograniczona do wartości aktywów; od 2015 roku jest to forma domyślna, gdy nie złożono żadnego oświadczenia;
  • spis inwentarza — pozwala ustalić, co dokładnie wchodzi do spadku.

W imieniu małoletnich oświadczenia składają rodzice lub opiekunowie, a czynność wymaga zgody sądu rodzinnego.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.