Mechanizm, który zmiótł oszczędności setek tysięcy Koreańczyków, nie jest ani nowy, ani szczególnie skomplikowany. Jest za to bezlitosny wobec tych, którzy nie do końca rozumieją, co kupili.

Czym są fundusze, o których mowa

Chodzi o fundusze ETF z dwukrotną dźwignią, oparte na akcjach pojedynczych spółek, przede wszystkim Samsung Electronics i SK Hynix. Zasada jest prosta: jeśli akcje bazowe rosną o procent, fundusz rośnie o dwa. Jeśli spadają o procent, fundusz traci dwa.

Kluczowa jest jednak druga cecha, znacznie rzadziej rozumiana przez kupujących. Takie instrumenty odtwarzają swoją ekspozycję codziennie od nowa. Przy zmiennym rynku oznacza to, że nawet gdy cena akcji wraca po tygodniu do punktu wyjścia, fundusz z podwójną dźwignią zostaje pod kreską. Nie jest to wada konstrukcji, tylko jej właściwość, opisana w dokumentach, których zwykle nikt nie czyta.

Skala strat

Jak podaje Bankier.pl, w szczycie kryzysu, przypadającym na pierwszą połowę lipca, całkowicie zlikwidowano od 320 do 460 tysięcy rachunków. Najgorszym dniem był 13 lipca, gdy wartość przymusowych likwidacji pozycji sięgnęła rekordowych 344 miliardów wonów.

Wezwania do uzupełnienia zabezpieczenia objęły ponad 1,2 miliona rachunków lewarowanych. Najbardziej wymowna jest jednak struktura wiekowa: 62 procent wyzerowanych kont należało do osób w wieku od dwudziestu do trzydziestu lat. To pokolenie, dla którego giełda miała być drogą na skróty do mieszkania.

Skąd nazwa

Określenie „mrówki" to w koreańskim żargonie giełdowym drobni inwestorzy indywidualni, przeciwstawiani instytucjom. Nazwa oddaje zarówno ich liczebność, jak i pozycję w tej hierarchii.

Skutki społeczne opisywane w koreańskich mediach wykraczają daleko poza rubrykę finansową: odwołane wesela, utracone oszczędności emerytalne, a także atak nożem na finansowego youtubera dokonany przez osobę, która straciła pieniądze, stosując się do jego płatnych porad.

Reakcja nadzoru

Nadzór finansowy zareagował, gdy skala strat była już przesądzona. Wymóg minimalnego zabezpieczenia podniesiono pięciokrotnie, z dziesięciu do pięćdziesięciu milionów wonów, wprowadzając też obowiązek wnoszenia go wyłącznie w gotówce.

Czternastego lipca komisja nadzoru uruchomiła również program o charakterze społecznym, obejmujący pomoc prawną i restrukturyzację zadłużenia dla osób w kryzysie finansowym, wraz z linią wsparcia planowaną na październik. Warto odnotować szerszy kontekst: liczba samobójstw powiązanych z problemami finansowymi wzrosła w Korei z 3089 przypadków w 2015 roku do 4398 w roku 2025.

Jeśli szukasz wsparcia w kryzysie, w Polsce całodobowo działa bezpłatne Centrum Wsparcia pod numerem 800 70 2222.

Dlaczego to sprawa także polska

Fundusze lewarowane na pojedyncze spółki nie są koreańską osobliwością. Są dostępne również dla polskich inwestorów, podobnie jak kontrakty CFD, w których dźwignia bywa jeszcze wyższa.

Wniosek z Seulu nie brzmi „nie inwestuj". Brzmi konkretniej: instrument z wbudowaną dźwignią i codziennym odtwarzaniem ekspozycji nie jest narzędziem do trzymania przez miesiące, i nie nadaje się na oszczędności, których nie można stracić w całości. Sześćdziesiąt dwa procent poszkodowanych w wieku dwudziestu kilku lat sugeruje, że ta wiedza nie dotarła tam, gdzie była najbardziej potrzebna.