---
title: "Komórki, które eksplodują jak bomby. Naukowcy odkryli ruptoblasty"
description: "Badacze z Uniwersytetu Stanforda opisali nieznany dotąd typ komórek, które pod wpływem hormonu dosłownie eksplodują — i w ciągu niespełna dwóch minut uśmiercają nawet kilkadziesiąt komórek wokół siebie. Odkrycie, opublikowane na początku czerwca w czasopiśmie „Cell”, to najbardziej gwałtowna znana forma śmierci komórkowej."
category: "Nauka"
category_url: https://relacja24.pl/kategoria/nauka
author: "Tomasz Wiśniewski"
published: 2026-06-27T04:18:00.000Z
updated: 2026-06-27T04:18:00.000Z
canonical: https://relacja24.pl/artykul/ruptoblasty-eksplodujace-komorki-odkrycie-stanford
tags: ["nauka", "biologia komórki", "immunologia", "odkrycie", "Stanford", "ruptoblasty"]
---
# Komórki, które eksplodują jak bomby. Naukowcy odkryli ruptoblasty

Badacze z Uniwersytetu Stanforda opisali nieznany dotąd typ komórek, które pod wpływem hormonu dosłownie eksplodują — i w ciągu niespełna dwóch minut uśmiercają nawet kilkadziesiąt komórek wokół siebie. Odkrycie, opublikowane na początku czerwca w czasopiśmie „Cell”, to najbardziej gwałtowna znana forma śmierci komórkowej.

Biologia zna wiele sposobów, na jakie komórka może umrzeć — od zaprogramowanej, „cichej" apoptozy po martwicę wywołaną urazem. Teraz do tej listy dołącza coś zupełnie nowego: gwałtowna, samobójcza eksplozja, która przy okazji niszczy wszystko w najbliższym otoczeniu. Naukowcy nazwali to zjawisko ruptozą, a komórki za nie odpowiedzialne — ruptoblastami.

## Komórka, która wysadza się w powietrze

Odkrycia dokonał zespół z [Uniwersytetu Stanforda](https://news.stanford.edu/stories/2026/06/flatworms-ruptoblasts-new-type-immune-cell-research) pod kierunkiem biologa Bo Wanga. Badacze obserwowali pod mikroskopem wirki — drobne, słodkowodne płazińce z gatunku *Schmidtea mediterranea*, znane z niezwykłych zdolności regeneracji. Zauważyli, że niektóre komórki znikają w mgnieniu oka, pozostawiając wokół siebie obszar martwych sąsiadów.

Bliższe badania wykazały, że to wyspecjalizowane komórki gruczołowe, które w odpowiedzi na sygnał chemiczny rozrywają własną błonę i wyrzucają na zewnątrz toksyczną zawartość. „Nigdy nie spodziewaliśmy się, że komórka może po prostu eksplodować jak bomba i zabić komórki wokół" — przyznał Wang, cytowany w [relacji Rzeczpospolitej](https://www.rp.pl/nauka/art44705061-naukowcy-odkryli-nowy-typ-komorek-eksploduja-jak-bomby-niszcza-wszystko-wokol).

## Wyzwalacz: nadmiar hormonu

Bezpośrednim sygnałem do eksplozji jest aktywina — wielofunkcyjny hormon, który w tym przypadku działa jak cytokina zapalna. Gdy ruptoblast wyczuje jej nadmiar (wywołany np. infekcją bakteryjną), w komórce dochodzi do gwałtownych zmian prowadzących do rozerwania błony. Cały proces trwa mniej niż dwie minuty, a uwolnione substancje są zabójcze dla otoczenia bez względu na jego pochodzenie — w warunkach laboratoryjnych ruptoblasty niszczyły bakterie, a także ludzkie i mysie komórki. Jedna eksplozja potrafi uśmiercić nawet kilkadziesiąt sąsiednich komórek.

Co istotne, zniszczenie pozostaje zlokalizowane — nie wywołuje reakcji łańcuchowej, w której kolejne komórki wybuchałyby jedna po drugiej. To biologiczne „zabezpieczenie" sprawia, że mechanizm działa precyzyjnie, a nie jak niekontrolowany pożar.

## Dlaczego nie mamy tego my?

Ruptoblasty znaleziono jak dotąd wyłącznie u płazińców. Naukowcy przypuszczają, że podobny mechanizm obronny mógł istnieć u dawnych wspólnych przodków zwierząt, ale u kręgowców — w tym u człowieka — zanikł. Powód jest prozaiczny: ruptoza jest tak destrukcyjna, że organizm może sobie na nią pozwolić tylko wtedy, gdy potrafi błyskawicznie odbudować zniszczoną tkankę. Wirki, dysponujące ogromnymi zasobami komórek macierzystych, taką zdolność mają. Kręgowce — nie.

## Po co nam wybuchające komórki

Choć odkrycie dotyczy egzotycznego robaka, jego znaczenie może wykraczać daleko poza biologię płazińców. Zespół z Stanford wskazuje dwa potencjalne kierunki zastosowań: walkę z opornymi infekcjami bakteryjnymi oraz terapie przeciwnowotworowe. Gdyby udało się zrozumieć, jak precyzyjnie uruchamiać ruptozę lub odtworzyć ją sztucznie, można by celować w konkretne patogeny czy komórki nowotworowe, oszczędzając zdrową tkankę.

Droga od laboratoryjnego robaka do terapii jest długa, a mechanizmy ruptozy dopiero są poznawane. Ale samo zidentyfikowanie nieznanego wcześniej sposobu, w jaki komórki bronią organizmu, to dla biologii prawdziwy przełom.

## Źródła

- [Naukowcy odkryli nowy typ komórek. Eksplodują jak bomby, niszczą wszystko wokół](https://www.rp.pl/nauka/art44705061-naukowcy-odkryli-nowy-typ-komorek-eksploduja-jak-bomby-niszcza-wszystko-wokol)
- [Flatworms reveal explosive new type of immune cell](https://news.stanford.edu/stories/2026/06/flatworms-ruptoblasts-new-type-immune-cell-research)
- [Explosive cytotoxicity of ruptoblasts bridges hormone surveillance and immune defense](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42229422/)