--- title: "Puźniki: badania DNA pozwoliły zidentyfikować pierwsze ofiary zbrodni UPA z 1945 roku" description: "Po raz pierwszy w historii badań nad Zbrodnią Wołyńską udało się genetycznie zidentyfikować pierwsze ofiary mordu dokonanego przez UPA w lutym 1945 roku w Puźnikach. Zespół Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, IPN i Fundacji Wolność i Demokracja kończy analizy, a nazwiska konkretnych osób mają trafić na krzyże jeszcze w 2026 roku." category: "Kraj" category_url: https://relacja24.pl/kategoria/kraj author: "Barbara Woźniak" published: 2026-06-24T11:43:00.000Z updated: 2026-06-24T11:43:00.000Z canonical: https://relacja24.pl/artykul/puzniki-ofiary-upa-identyfikacja-dna tags: ["Puźniki", "UPA", "Zbrodnia Wołyńska", "ekshumacje", "badania DNA", "IPN"] --- # Puźniki: badania DNA pozwoliły zidentyfikować pierwsze ofiary zbrodni UPA z 1945 roku Po raz pierwszy w historii badań nad Zbrodnią Wołyńską udało się genetycznie zidentyfikować pierwsze ofiary mordu dokonanego przez UPA w lutym 1945 roku w Puźnikach. Zespół Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, IPN i Fundacji Wolność i Demokracja kończy analizy, a nazwiska konkretnych osób mają trafić na krzyże jeszcze w 2026 roku. Po ponad 80 latach od zbrodni w dawnej polskiej wsi Puźniki, leżącej na terenie dzisiejszej Ukrainy, część jej ofiar zaczyna odzyskiwać tożsamość. Jak poinformował prof. Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego (PUM) w Szczecinie, naukowcy kończą analizy genetyczne pierwszych zidentyfikowanych osób z odnalezionej tam mogiły zbiorowej ([24Kurier](https://24kurier.pl/aktualnosci/wiadomosci/prof-ossowski-z-pum-konczymy-analizy-genetyczne-pierwszych-zidentyfikowanych-osob-z-mogily-w-puznikach/)). ## Czego dotyczy identyfikacja Identyfikacja obejmuje szczątki wydobyte podczas ekshumacji prowadzonej od 23 kwietnia do 10 maja 2025 roku. Według komunikatu Instytutu Pamięci Narodowej w jednej mogile zbiorowej odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób, w tym co najmniej 11 osób niepełnoletnich, 16 kobiet i 10 mężczyzn, a także 172 przedmioty osobiste ([IPN](https://ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/219492,Komunikat-dotyczacy-zakonczenia-terenowego-etapu-prac-ekshumacyjnych-w-dawnej-ws.html)). Prace prowadził polsko-ukraiński zespół z udziałem PUM, IPN oraz Fundacji Wolność i Demokracja, finansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Współpraca była możliwa po zniesieniu przez Ukrainę w listopadzie 2024 roku zakazu poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar. ## Metoda: genetyka i porównanie z krewnymi Identyfikację prowadzi się na podstawie porównania profili DNA wydobytych szczątków z próbkami pobranymi od żyjących krewnych ofiar — według dostępnych danych od około 50 osób. Jak relacjonuje prof. Ossowski, ustalono większość profili genetycznych oraz pełną strukturę wieku i płci ofiar. „Mamy pierwsze osoby, które możemy uznać za zidentyfikowane" — cytuje badacza 24Kurier. Naukowcy stosują tzw. typowanie rodzinne, w którym zidentyfikowanie jednej osoby ułatwia rozpoznanie kolejnych członków tej samej rodziny. Dokładna liczba zidentyfikowanych osób nie została jeszcze oficjalnie podana — eksperci mówią na razie o „kilku" ofiarach, które mają otrzymać imiona i nazwiska na krzyżach. ## Kontekst historyczny Do zbrodni doszło w nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku, gdy oddział UPA zaatakował zamieszkaną przez Polaków wieś Puźniki na Podolu. Według szacunków historyków zginęło wówczas od 50 do około 120 osób — najczęściej podawana jest liczba około 100 zamordowanych, w większości kobiet i dzieci. Rozpiętość szacunków wynika z niepełnej dokumentacji. Mord wpisuje się w szerszy ciąg czystek etnicznych dokonywanych przez OUN i UPA na ludności polskiej, określanych mianem Zbrodni Wołyńskiej. 6 września 2025 roku w Puźnikach odbył się pogrzeb 42 ofiar wydobytych podczas ekshumacji; uroczystościom towarzyszyli przedstawiciele władz polskich ([IPN](https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/229098,Pogrzeb-ofiar-Zbrodni-Wolynskiej-w-Puznikach.html)). ## Znaczenie Jest to pierwszy przypadek, w którym ofiary Zbrodni Wołyńskiej identyfikuje się metodami genetycznymi — co badacze przedstawiają jako szansę na przywrócenie konkretnym osobom imion i nazwisk. Strona polska zapowiada kontynuację prac: w czerwcu 2026 roku planowano wznowienie poszukiwań kolejnej, drugiej mogiły zbiorowej w Puźnikach. Wznowienie ekshumacji po latach impasu bywa wskazywane jako jeden z elementów trudnego dialogu polsko-ukraińskiego wokół wspólnej historii. ## Źródła - [Komunikat dotyczący zakończenia terenowego etapu prac ekshumacyjnych w Puźnikach](https://ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/219492,Komunikat-dotyczacy-zakonczenia-terenowego-etapu-prac-ekshumacyjnych-w-dawnej-ws.html) - [Prof. Ossowski z PUM: kończymy analizy genetyczne pierwszych zidentyfikowanych osób z mogiły w Puźnikach](https://24kurier.pl/aktualnosci/wiadomosci/prof-ossowski-z-pum-konczymy-analizy-genetyczne-pierwszych-zidentyfikowanych-osob-z-mogily-w-puznikach/) - [Pogrzeb ofiar Zbrodni Wołyńskiej w Puźnikach](https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/229098,Pogrzeb-ofiar-Zbrodni-Wolynskiej-w-Puznikach.html)