---
title: "Sztuczna inteligencja odtworzyła ostatnie chwile ofiary Pompejów"
description: "Niemal dwa tysiące lat temu mężczyzna uciekał z Pompejów, trzymając nad głową ciężki moździerz — improwizowaną tarczę przed deszczem wulkanicznych kamieni. Dziś, dzięki sztucznej inteligencji i pracom archeologów, możemy zobaczyć tę scenę i prześledzić jego ostatnie minuty."
category: "Nauka"
category_url: https://relacja24.pl/kategoria/nauka
author: "Barbara Woźniak"
published: 2026-06-27T11:30:00.000Z
updated: 2026-06-27T11:30:00.000Z
canonical: https://relacja24.pl/artykul/pompeje-ai-rekonstrukcja-ofiary-wezuwiusza
tags: ["Pompeje", "Wezuwiusz", "sztuczna inteligencja", "archeologia", "starożytny Rzym", "DNA"]
---
# Sztuczna inteligencja odtworzyła ostatnie chwile ofiary Pompejów

Niemal dwa tysiące lat temu mężczyzna uciekał z Pompejów, trzymając nad głową ciężki moździerz — improwizowaną tarczę przed deszczem wulkanicznych kamieni. Dziś, dzięki sztucznej inteligencji i pracom archeologów, możemy zobaczyć tę scenę i prześledzić jego ostatnie minuty.

Był rok 79 naszej ery. Wezuwiusz eksplodował z siłą, jakiej nikt w Pompejach się nie spodziewał. W chaosie ucieczki, w pobliżu bramy Porta Stabia, zginęło dwóch mężczyzn próbujących dotrzeć do wybrzeża. Po niemal dwóch tysiącach lat naukowcy odtworzyli ostatnie chwile jednego z nich.

## Moździerz zamiast tarczy

Jak opisuje [Euronews](https://www.euronews.com/culture/2026/04/27/pompeii-escape-ai-reconstructs-the-last-gesture-of-an-eruption-victim), starszy z dwóch mężczyzn niósł przy sobie ceramiczną lampkę oliwną, dziesięć brązowych monet, żelazny pierścień oraz terakotowy moździerz. To właśnie ten ostatni przedmiot stał się kluczem do zrozumienia jego ostatniego gestu: na podstawie śladów pęknięcia i ułożenia szczątków badacze ustalili, że mężczyzna trzymał ciężkie naczynie nad głową, próbując osłonić się przed gradem lapilli — rozżarzonych odłamków skał wyrzucanych przez wulkan. Nie zdążył uciec.

## Cyfrowe odtworzenie sceny

Rekonstrukcję, zatytułowaną „Fuga dall'eruzione” („Ucieczka przed erupcją”), opracował Park Archeologiczny w Pompejach we współpracy z Uniwersytetem w Padwie i ogłosił ją w kwietniu 2026 roku. To jeden z pierwszych przypadków, gdy do przedstawienia ostatnich chwil konkretnej ofiary erupcji wykorzystano generatywną sztuczną inteligencję. Algorytm, korzystając z danych z wykopalisk, pomiarów i kontekstu znalezionych przedmiotów, wygenerował obraz mężczyzny idącego zasypaną kamieniami drogą, z moździerzem uniesionym nad głowę, na tle wybuchającego wulkanu. Park nie ujawnił nazwy użytego narzędzia AI.

Jak relacjonuje [Rzeczpospolita](https://cyfrowa.rp.pl/ai/art44707991-ai-ozywila-ofiare-z-pompejow-naukowcy-odtworzyli-jej-ostatnie-minuty-zycia), twórcy podkreślają, że rekonstrukcja nie jest dowolną fantazją, lecz wizualizacją opartą na materiale dowodowym z wykopalisk.

## DNA obala dawne mity

Cyfrowa rekonstrukcja to nie jedyny sposób, w jaki nowe technologie zmieniają wiedzę o Pompejach. W listopadzie 2024 roku w piśmie [„Current Biology”](https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(24)01361-7) opublikowano wyniki analizy starożytnego DNA pobranego z kości zachowanych wewnątrz słynnych gipsowych odlewów ofiar. Badanie prowadzili naukowcy m.in. z Uniwersytetu Harvarda, Instytutu Maxa Plancka i ośrodków włoskich.

Wyniki obaliły interpretacje budowane przez dekady. Grupa osób uważanych za rodzinę — rodziców z dziećmi — okazała się niespokrewniona, a postacie, które wcześniej opisywano jako kobietę z dzieckiem, były w rzeczywistości mężczyznami. Analizy wykazały też zróżnicowane pochodzenie ofiar, co potwierdza, że starożytne Pompeje były miastem wielokulturowym.

## Miasto, które wciąż mówi

Odlewy gipsowe, które pozwalają nam dziś „zaglądać” w ostatnie chwile mieszkańców Pompejów, powstają dzięki metodzie wynalezionej w XIX wieku: pustki pozostawione w zastygłym popiele po rozłożonych ciałach zalewa się gipsem. Połączenie tej dawnej techniki z analizą DNA i sztuczną inteligencją sprawia, że Pompeje pozostają żywym polem badań. Po raz pierwszy od dwóch tysiącleci możemy spojrzeć ofierze Wezuwiusza w twarz — i zrozumieć, że w obliczu katastrofy sięgnęła po jedyne, co miała pod ręką, by przeżyć.

## Źródła

- [AI ożywiła ofiarę z Pompejów. Naukowcy odtworzyli jej ostatnie minuty życia](https://cyfrowa.rp.pl/ai/art44707991-ai-ozywila-ofiare-z-pompejow-naukowcy-odtworzyli-jej-ostatnie-minuty-zycia)
- [Pompeii escape: AI reconstructs the last gesture of an eruption victim](https://www.euronews.com/culture/2026/04/27/pompeii-escape-ai-reconstructs-the-last-gesture-of-an-eruption-victim)
- [Ancient DNA challenges prevailing interpretations of the Pompeii plaster casts](https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(24)01361-7)