---
title: "Polski przełom w grafenie. Materiał, który może odciążyć energetycznie elektronikę i AI"
description: "Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego opracowali metodę wytwarzania nanografenu bezpośrednio na materiałach niemetalicznych — w niskiej temperaturze i bez metali szlachetnych. Badanie ukazało się w „Nature Communications”. To na razie wynik laboratoryjny, ale potencjalnie ważny dla energooszczędnej elektroniki, na której wspiera się rozwój sztucznej inteligencji."
category: "Nauka"
category_url: https://relacja24.pl/kategoria/nauka
author: "Joanna Kowalczyk"
published: 2026-06-24T06:43:00.000Z
updated: 2026-06-24T06:43:00.000Z
canonical: https://relacja24.pl/artykul/polski-przelom-nanografen-elektronika
tags: ["nanografen", "grafen", "Uniwersytet Jagielloński", "nanotechnologia", "elektronika", "polska nauka"]
---
# Polski przełom w grafenie. Materiał, który może odciążyć energetycznie elektronikę i AI

Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego opracowali metodę wytwarzania nanografenu bezpośrednio na materiałach niemetalicznych — w niskiej temperaturze i bez metali szlachetnych. Badanie ukazało się w „Nature Communications”. To na razie wynik laboratoryjny, ale potencjalnie ważny dla energooszczędnej elektroniki, na której wspiera się rozwój sztucznej inteligencji.

Doniesienia o „materiale przyszłości, który zrewolucjonizuje AI" brzmią jak nagłówek z science fiction. Za polskim odkryciem stoi jednak konkretna, recenzowana praca naukowa — i warto oddzielić to, co rzeczywiście udało się osiągnąć w laboratorium, od medialnych obietnic.

## Co właściwie odkryto

Chodzi o **nanografen** — niewielkie, precyzyjnie zbudowane struktury grafenowe (nanowstążki i płatki), a nie o nowy nadprzewodnik czy gotowy układ neuromorficzny. Zespół z Zakładu Fizyki Nanostruktur i Nanotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierowany przez dr. inż. Rafała Zuzaka i dr. hab. Szymona Godlewskiego, prof. UJ, opracował sposób tworzenia takich struktur bezpośrednio na podłożach niemetalicznych.

Dotychczas, by „spłaszczyć" cząsteczki-prekursory w uporządkowaną strukturę grafenową (proces zwany cyklodehydrogenacją), potrzebne było metaliczne podłoże pełniące rolę katalizatora — najczęściej złoto. To utrudniało wykorzystanie nanografenu w elektronice, gdzie potrzebne są raczej półprzewodniki i izolatory. Polski zespół pokazał, że katalizatorem może być zamiast tego **atomowy wodór**, a reakcja zachodzi w temperaturze 200–220°C — niższej niż wcześniej stosowane warunki na złocie. W pracy zademonstrowano nanografen na całym wachlarzu podłoży: złocie, półprzewodnikach, a także na izolatorach, w tym krzemie z tlenkiem i soli kuchennej. To właśnie zejście na materiały nieprzewodzące jest tu najistotniejsze.

## Gdzie opublikowano i kto za tym stoi

Badanie ukazało się w styczniu 2025 r. w czasopiśmie [Nature Communications](https://www.nature.com/articles/s41467-024-54774-1). Warto dodać, że — wbrew części polskich relacji — nie było to wyłącznie polskie przedsięwzięcie: wśród autorów jest również prof. Diego Peña z Uniwersytetu w Santiago de Compostela w Hiszpanii. Mówimy więc o współpracy międzynarodowej z wiodącym udziałem krakowskiego ośrodka. Komercjalizacją zajmuje się Centrum Transferu Technologii CITTRU UJ, a technologia ma już międzynarodową ochronę patentową.

## Co to ma wspólnego z AI

Tu potrzebna jest ostrożność. Sam artykuł w „Nature Communications" mówi o potencjale w urządzeniach optoelektronicznych — **nie wymienia bezpośrednio sztucznej inteligencji**. Powiązanie z AI to interpretacja medialna, a nie teza z recenzowanej publikacji.

Logika za tą interpretacją jest jednak racjonalna: grafen ma znakomite właściwości elektryczne, a możliwość nakładania go wprost na izolatory i półprzewodniki — bez kosztownego przenoszenia z metalu i bez metali szlachetnych — mogłaby w przyszłości otworzyć drogę do tranzystorów o większej wydajności i mniejszym zapotrzebowaniu na energię. A że centra danych obsługujące modele AI zużywają gigantyczne ilości prądu, każda oszczędność energetyczna w samych układach scalonych jest dla branży łakomym kąskiem.

## Laboratorium, nie półka sklepowa

Najważniejsze zastrzeżenie: to **wynik laboratoryjny**. Eksperymenty prowadzono w warunkach ultrawysokiej próżni, z użyciem mikroskopii skaningowo-tunelowej i bezkontaktowej mikroskopii sił atomowych — czyli narzędzi do badania pojedynczych cząsteczek, a nie produkcji masowej. Do gotowych chipów w komputerach czy serwerowniach droga jest daleka, a kluczowym wyzwaniem pozostaje **skalowanie** procesu. To realne, solidne osiągnięcie polskiej nauki, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie — ale „rewolucja w AI" jest na razie zapowiedzią możliwości, a nie technologią, którą można kupić.

## Źródła

- [Cyclodehydrogenation of molecular nanographene precursors catalyzed by atomic hydrogen](https://www.nature.com/articles/s41467-024-54774-1)
- [Materiał przyszłości zrewolucjonizuje AI. Przełomowe odkrycie polskich naukowców](https://cyfrowa.rp.pl/technologie/art44682201-material-przyszlosci-zrewolucjonizuje-ai-przelomowe-odkrycie-polskich-naukowcow)
- [Polscy naukowcy opracowali nową metodę produkcji nanografenu](https://itwiz.pl/polscy-naukowcy-opracowali-nowa-metode-produkcji-nanografenu-przelom-dla-elektroniki-i-ai/)