---
title: "Skąd się biorą królowe pszczół? To nie tylko mleczko pszczele"
description: "O tym, czy z larwy wyrośnie zwykła robotnica, czy królowa, decyduje znacznie więcej niż słynne mleczko pszczele — przekonują naukowcy. To efekt całego, precyzyjnego „systemu” ula. Przy okazji badacze przypominają, że pszczoły to prawdziwi inżynierowie środowiska."
category: "Nauka"
category_url: https://relacja24.pl/kategoria/nauka
author: "Monika Pawlak"
published: 2026-06-28T17:35:00.000Z
updated: 2026-06-28T17:35:00.000Z
canonical: https://relacja24.pl/artykul/krolowe-pszczol-jak-powstaja-inzynierowie-srodowiska
tags: ["pszczoły", "nauka", "biologia", "owady", "ekologia"]
---
# Skąd się biorą królowe pszczół? To nie tylko mleczko pszczele

O tym, czy z larwy wyrośnie zwykła robotnica, czy królowa, decyduje znacznie więcej niż słynne mleczko pszczele — przekonują naukowcy. To efekt całego, precyzyjnego „systemu” ula. Przy okazji badacze przypominają, że pszczoły to prawdziwi inżynierowie środowiska.

Wydawało się, że tę zagadkę rozwiązano dawno temu. Tymczasem powstawanie pszczelej królowej okazuje się dużo bardziej złożone, niż uczono w szkole.

## Więcej niż dieta

Jak opisuje [Rzeczpospolita](https://www.rp.pl/nauka/art44716181-juz-wiadomo-skad-sie-biora-krolowe-pszczol-te-owady-sa-zdolne-do-inzynierii-srodowiska), przez lata pokutowało proste wyjaśnienie: wszystkie larwy są genetycznie takie same, a o tym, która zostanie królową, decyduje wyłącznie obfite karmienie mleczkiem pszczelim. Najnowsze badania pokazują, że to tylko część prawdy. Na rozwój przyszłej królowej wpływa cały zestaw czynników: nie tylko pokarm, ale i specjalna komórka, w której larwa dorasta, oraz opieka, jaką otacza ją rodzina.

## „System”, a nie przypadek

Przyszłe królowe wychowywane są w wyróżniających się, większych komórkach o charakterystycznym kształcie. Różnią się one także budulcem — wosk bywa inny niż w zwykłych komórkach, lepiej utrzymujący ciepło i wilgoć. Robotnice aktywnie dbają o właściwe warunki, w tym o temperaturę. To pokazuje, że pszczela rodzina działa jak precyzyjny mechanizm, w którym o „losie" larwy decyduje wiele współgrających elementów naraz — od architektury gniazda po chemiczne sygnały i mikroklimat. W grę wchodzą też procesy epigenetyczne, czyli włączanie i wyłączanie genów w zależności od warunków, w jakich rozwija się owad.

## Inżynierowie środowiska

Badacze cytowani przez „Rzeczpospolitą" podkreślają, że pszczoły są zdolne do swoistej „inżynierii środowiska". To nie metafora: poprzez zapylanie i swoją aktywność realnie kształtują otaczające je ekosystemy — wpływają na to, jakie rośliny rosną w okolicy, a przez to także na inne zwierzęta zależne od tej roślinności. Zapylanie to jedna z najważniejszych „usług", jakie przyroda świadczy człowiekowi; od pszczół i innych zapylaczy zależy ogromna część upraw, z których pochodzi nasze jedzenie.

## Dlaczego to ważne

Im lepiej rozumiemy, jak działa pszczela rodzina, tym skuteczniej możemy chronić te owady — a ich kondycja jest dziś zagrożona m.in. przez pestycydy, choroby i zmiany klimatu. Odkrycie, że powstanie królowej to efekt całego, dopracowanego systemu, a nie pojedynczego czynnika, przypomina, jak złożone i wrażliwe są mechanizmy, na których opiera się życie ula — i pośrednio także nasze.

## Źródła

- [Już wiadomo, skąd się biorą królowe pszczół. „Te owady są zdolne do inżynierii środowiska”](https://www.rp.pl/nauka/art44716181-juz-wiadomo-skad-sie-biora-krolowe-pszczol-te-owady-sa-zdolne-do-inzynierii-srodowiska)