---
title: "Koniec z ubezwłasnowolnieniem? Reforma może wejść w życie jeszcze w tym roku"
description: "Ministerstwo Sprawiedliwości chce zastąpić ubezwłasnowolnienie modelem wspieranego podejmowania decyzji. Zamiast odbierać człowiekowi zdolność do decydowania o sobie, nowe rozwiązania mają go wspierać, w stopniu dopasowanym do jego potrzeb. Uchwalenie reformy jest możliwe jeszcze w 2026 roku."
category: "Kraj"
category_url: https://relacja24.pl/kategoria/kraj
author: "Ewa Krawczyk"
published: 2026-07-15T21:02:03.000Z
updated: 2026-07-15T21:02:03.000Z
canonical: https://relacja24.pl/artykul/koniec-ubezwlasnowolnienia-reforma-wspierane-decyzje
tags: ["prawo", "niepełnosprawność", "reforma", "Ministerstwo Sprawiedliwości", "prawa człowieka"]
---
# Koniec z ubezwłasnowolnieniem? Reforma może wejść w życie jeszcze w tym roku

Ministerstwo Sprawiedliwości chce zastąpić ubezwłasnowolnienie modelem wspieranego podejmowania decyzji. Zamiast odbierać człowiekowi zdolność do decydowania o sobie, nowe rozwiązania mają go wspierać, w stopniu dopasowanym do jego potrzeb. Uchwalenie reformy jest możliwe jeszcze w 2026 roku.

Jedna z najbardziej krytykowanych instytucji polskiego prawa może wkrótce odejść do historii. Jak informuje [Rzeczpospolita](https://www.rp.pl/prawo-w-polsce/art44827931-koniec-z-ubezwlasnowolnieniem-uchwalenie-reformy-mozliwe-jeszcze-w-tym-roku), Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało reformę, która ma zastąpić ubezwłasnowolnienie.

## Co ma się zmienić

Ubezwłasnowolnienie polega na odebraniu człowiekowi, całkowicie lub częściowo, zdolności do samodzielnego decydowania o swoich sprawach. To rozwiązanie od lat uznawane jest za archaiczne i nadmiernie ingerujące w prawa osoby.

W jego miejsce ma wejść model wspieranego podejmowania decyzji. Jak podaje Rzeczpospolita, przewiduje on gradację wsparcia dopasowaną do indywidualnych potrzeb: od pomocy w zrozumieniu informacji, przez asystowanie przy podejmowaniu decyzji, po reprezentację w określonych sytuacjach. Kluczowa jest zmiana filozofii, czyli wspieranie woli osoby zamiast jej zastępowania.

## Kto i kiedy

Reformę przygotowuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Jak podaje Rzeczpospolita, projekt został przyjęty przez rząd na początku czerwca, a jego uchwalenie jest możliwe jeszcze w 2026 roku.

Zdaniem cytowanej przez gazetę dr Moniki Zimy-Parjaszewskiej, procedowanie ustawy jest realne w perspektywie najbliższych miesięcy. Ekspertka nie zostawia przy tym wątpliwości co do oceny obecnego stanu, mówiąc wprost, że „to jest system opresyjny”, na co od lat wskazują organizacje międzynarodowe.

## Kontekst międzynarodowy

Zmiana nie jest wyłącznie krajową inicjatywą. Jak zaznacza Rzeczpospolita, projekt realizuje standardy międzynarodowe, w tym Konwencję ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami.

Ten dokument od lat wskazuje na konieczność odejścia od modeli zastępczego decydowania za człowieka na rzecz rozwiązań, które wspierają jego autonomię. Polska reforma wpisuje się więc w szerszy kierunek zmian obecny w prawie międzynarodowym.

## Wdrożenie potrwa

Nawet szybkie uchwalenie ustawy nie oznacza zmiany z dnia na dzień. Jak podkreśla Rzeczpospolita, wdrożenie nowego modelu ma być procesem wieloletnim.

Nowe podejście wymaga bowiem przygotowania sądów i instytucji do indywidualnej oceny potrzeb każdej osoby oraz zmiany utrwalonych praktyk. Mimo to sam kierunek reformy jest jasny: chodzi o to, by osoby dotychczas ubezwłasnowolnione odzyskały głos w sprawach dotyczących ich własnego życia.

## Źródła

- [Koniec z ubezwłasnowolnieniem. Uchwalenie reformy możliwe jeszcze w tym roku](https://www.rp.pl/prawo-w-polsce/art44827931-koniec-z-ubezwlasnowolnieniem-uchwalenie-reformy-mozliwe-jeszcze-w-tym-roku)